آداب دعا

برای تقرب بیشتر در دعا و رفع نواقص آدابی در مجامع روایی آمده است که علمای علم اخلاق به فراخور اهمیت آنها به برخی از این آداب اشاره کرده اند. سه دسته آداب برای دعا ذکر شده است:  ۱. آداب پیش از دعا، ۲. آداب مقارن دعا ۳. آداب پس از دعا. علمای علم اخلاق عموماً در بیان این آداب تقسیم بندی مذکور را رعایت نکرده اند و به صورت سلسله وار هر کدام از آداب را که از دیدگاه ایشان دارای اهمیت بود بیان کرده اند. که با نگاهی به برخی از این مجموعه های اخلاقی همچون محجه البیضاء فیض کاشانی، معراج السعاده ملا احمد نراقی و دیگران این آداب به دست می آید.

آداب پیش از دعا: وضو گرفتن؛رو به قبله نشستن؛ خواندن دو رکعت نماز ؛ انجام دادن کار خیری ؛ یا صدقه دادن؛ آداب آغاز کردن دعا؛ آغاز کردن به نام  خدا؛ ستایش و ثنا گفتن؛ اعتراف به گناه؛ درود فرستادن بر محمد و خاندان او؛ توسل جستن به قرآن و پیامبران و اولیاء.

آداب هنگام دعا کردن:  خاکساری و خواری و فروتنی و افتادگی نمودن؛ ؛ گریستن یا حالت گریه به خود گرفتن؛ نهانی دعا کردن؛ با صدای آهسته دعا کردن ؛ بلند کردن دست ها؛ تقاضای زیاد کردن ؛ درخواست کردن از فضل خدا؛ اظهار کردن نیاز؛ قاطعیت در دعا؛ دعای همگانی کردن؛ زیاد دعا کردن؛ پافشاری؛ سه بار گفتن؛ سجده کردن؛ خوشبین بودن به اجابت؛ آمین گفتن؛ گفتن ماشاء الله، لا حول و لا قوه الا بالله؛ کشیدن دست ها به صورت. علامه طباطبائی با تصریح به روایت از سلمان از رسول خدا (ص) درباره بلند کردن دست ها آن را حالت فقیری می داند که خود را در مقابل توانگری پس  می داند و  دست ها را به سوی او بلند می کند و از او درخواستی می کند.

آداب پس از دعا: سپاس گفتن بعد از اجابت دعا.(۴۶) با نگاهی به سیره و کلام حضرت زهرا (س) در دعا درمی یابیم که آن حضرت مقید به این امور بوده اند که به برخی از این موارد از سیره و کلام حضرت اشاره می کنم.

از جمله آداب دعا که موجب قبولى دعا و استجابت سریع دعا در حق خود انسان است، دعا کردن در حق دیگران است که در مجامع روایى ما آمده است و ائمه(ع) مقید بودند که برای دیگران دعا کنند و آن را از جمله آداب و عوامل استجابت سریع دعا درباره خود و موجب دعاى ملائکه براى انسان مى‏دانستند، چنان که در روایت  امام حسن(ع) از نماز و دعای حضرت به این نکته اشاره فرموده اند که حضرت زهرا(س) تا سحر برای فقط برای مؤمنان دعا فرمودند و در برابر سؤال امام حسن(ع) که از علت عدم دعا  کردن برای خود سؤال نمودند تصریح نمودند که ابتدا همسایه . و یا  مجلسی در روایتی آورده است که حضرت دستها را به سوی آسمان بلند کرد و سپس دعا فرمودو نیز در دعاهای آن حضرت مشاهده می شود که در دعا ابتدا تسبیح و ثنای خداوند می گوید و بر محمد وآل او (ص) و ملائکه و شهدا و صالحین درود می فرستد.

علی تجلی