دین در ترازوی اخلاق

انگیزه اصلی این پژوهش، یافتن راهی معقول و رضایت‌بخش برای حل تعارض اخلاق دینی و اخلاق سکولار است. به باور صاحب این قلم، نزاع‌ها و درگیرهای سیاسی و اجتماعی رایج در کشور ما و چه بسا سایر کشورهای‌ اسلامی عمدتاً محصول دو نگاه و طرز فکر متفاوت در باب رابطه دین و اخلاق و در حقیقت، محصول تعارض دو نظام اخلاقی و ارزشی و هنجاری متفاوت است. این دو نظام اخلاقی از دو مفروض بنیادین در باب منشاء و حدود و ثغورِ «حق اطاعت خدا شارع» یا «وجوب اطاعت از خدای شارع» سرچشمه می‌گیرند. در یک سو کسانی قرار دارند که مدعی‌اند حق اطاعتِ خدای شارع یا وجوب اطاعت از او «مطلق» است و لذا اخلاق مبتنی بر دین است و در صورت تعارض ارزش‌های الهی (=فقه یا اخلاقی دینی) و ارزش‌های بشری (=اخلاق سکولار)، ارزش‌های الهی باید مقدّم داشته شوند و در سوی دیگر کسانی قرار دارند که مدعی‌اند حق اطاعت خدای شارع و وجوب اطاعت از او «مقید» به قیود اخلاقی است و اخلاق نه تنها بر دین متبنی نیست که بر آن تقدم دارد. این کتاب در حقیقت نقد و بررسی منصفانه و بی‌طرفانه این دو دیدگاه است.

 

 

فهرست مطالب:

دیباچه
پیشگفتار
بخش اول

درآمدی تاریخی
۱.۱درآمد
۱.‌۲ رابطه‌ی دین و اخلاق در جهان اسلام
۱.‌۳ رابطه‌ی دین و اخلاق در جهان غرب
۱.‌۴ سخن آخر

تعریف دین و اخلاق
۲.‌۱ درآمد
۲.‌۲ دین چیست؟
۲.‌۳ اخلاق چیست؟
۲.‌۴ سخن آخر

بخش دوم
وابستگی اخلاق به دین
۳.‌‌۱ درآمد
۳.‌۲ رابطه‌ی تاریخی دین و اخلاق
۳.‌۳ وابستگی زبان‌شناسانه‌ی اخلاق به دین
۳.‌۴ وابستگی وجودشناسانه یا هنجاری اخلاق به دین
۳.‌۵ وابستگی روان‌شناسانه‌ی اخلاق به دین
۳.۶ وابستگی عقلانی اخلاق به دین
۳.‌۷ سخن آخر

وابستگی دین به اخلاق
۴.‌۱ درآمد
۴.‌۲ وابستگی زبان‌شناسانه‌ی دین به اخلاق
۴.‌۳ وابستگی وجودشناسانه‌ی دین به اخلاق
۴.‌۴ وابستگی عقلانی دین به اخلاق
۴.‌۵ وابستگی روان‌شناسانه‌ی دین به اخلاق
۴.‌۶ سخن آخر

خدمات دین در قلمرو اخلاق
۵.‌۱ درآمد
۵.‌۲ دین و نگرش آدمی به زندگی دنیا
۵.‌۳ بیان صُوَر غیبی و نتایج اخروی اعمال
۵.‌۴ پیوند زدن مفاهیم اخلاقی به مفاهیم دینی
۵.‌۵ ارایه‌ی الگوهای اخلاقی
۵.‌۶ نظام اخلاقی عالَم هستی
۵.‌۷ انسان‌شناسی دینی
۵.‌۸ نقش عبادت‌های دینی در اخلاق مؤمنان
۵.‌۹ دین و تعلیم و تربیت اخلاقی
۵.‌۱۰ خدا به عنوان ناظر آرمانی
۵.‌۱۱ مهار و تعدیل خودگروی
۵.‌۱۲ تأکید دین بر اهمیت عقل و عقلانیت و اخلاق
۵.‌۱۳ سخن آخر

ناظر آرمانی و منظر اخلاقی
۶.‌‌۱ درآمد
۶.‌‌۲ چرا به ناظر آرمانی و منظر اخلاقی نیازمندیم؟
۶.‌‌۳ ویژگی‌های ناظر آرمانی
۶.‌‌۴ ویژگی‌های منظر اخلاقی
۶.‌‌۵ سخن آخر

خدا به عنوان ناظرِ آرمانی
۷.‌۱ درآمد
۷.‌۲ خدا به عنوان ناظرِ آرمانی
۷.‌۳ ناظر آرمانی، اخلاق دینی و اخلاق سکولار
۷.‌۴ تئوری ناظر آرمانی و حل پارادوکس اخلاق دینی
۷.‌۵ سخن آخر

فهرست منابع

 

مشخصات کتاب:

دین در ترازوی اخلاق
نویسنده: ابوالقاسم فنایی
طراح گرافیک: شعیب ابوالحسنی
ناظر فنی: سید هاشم فاطمی
نوبت چاپ: دوم / زمستان ۹۲
شمارگان: ۲۰۰۰ نسخه

✍️ دیدگاه شما 🙏