گفت وگو با صدیقی بیدگلی : امام شناسی بزرگترین فلسفه مراسم قالیشویان است/ شخصیت امامزاده علی بن محمد باقر مغفول مانده است

 

 

مدارا؛ کانون نواندیشی دینی _ آیین سنتی و مذهبی قالی شویان فین کاشان و روستای خاوه اردهال که همه ساله در دومین جمعه مهرماه در مشهد اردهال در ۴۲ کیلومتری غرب کاشان برگزار می‌شود تنها آیین مذهبی اسلامی است که به تقویم خورشیدی برپا می‌شود.

 

 

به گزارش شفقنا ؛ در این مراسم شرکت‌کنندگان که از فین برای برگزاری این مراسم آمده‌اند در حالی که چوب‌هایی به دست دارند، قالی را به نماد شستن خون علی بن محمد باقر در چشمه می‌شویند.

حضرت علی بن محمد باقر یکی از چهار امامزاده لازم التعظیم ایران است که در عصر پدر بزرگوارشان به درخواست مردم چهل حصاران (کاشان) به ایران می‌آید و سرانجام مظلومانه در منطقه اردهال کاشان به شهادت می رسد.

حجت‌الاسلام «ماشاالله صدیقی بیدگلی» نویسنده کتاب «علی بن محمد باقر، مقتدای فین در کربلای خاوه اردهال»با بیان اینکه حضرت سلطانعلی بن ابن باقر (ع) یکی از ۴ امام‌زاده «لازم‌التعظیم» کشور است گفت: حضرت معصومه (س) در قم، احمدبن موسی در شیراز، و حضرت عبدالعظیم بن عبدالله بن علی بن حسن بن زید بن حسن بن علی ابن ابیطالب در شهرری، و علی ابن امام محمد باقر در کاشان و منطقه‌ی اردهال ۴ امام‌زاده لازم‌التعظیم و شاخص در کشور اسلامی ایران هستند.

صدیقی تصریح کرد: این چهار امام‌زاده در هفت شاخصه‌ی اصلی با یکدیگر شباهت دارند؛ یکی بحث «بصیرت و بینایی است»، و مشخص است که اگر کسی اهل بصیرت نبود در غبارها و چالش‌های اجتماعی دچار مشکل می‌شد.

او با اشاره به این‌که حربه‌ی دشمنان برای به چالش‌کشیدن دین تهدید و جنگ و تطمیع است تاکید کرد: این چهار امام‌زاده از تهدیدها و تطمیع‌ها و تشویش‌ها نترسیدند و با کسی کنار نیامدند.

این استاد حوزه و دانشگاه، شاخصه‌ی دیگر این چهار امام‌زاده را «ولایت‌مداری» و «ولایت‌محوری» عنوان و اضافه‌کرد:‌ ولایت‌مداری برای این چهار امام‌زاده به عنوان تکلیف و وظیفه ی شرعی بود نه صرفا به عنوان یک ادعا. در روایات اهل‌‌بیت هست که ستون دین بر چند استوانه بنا شده. نماز، روزه، زکات، حج و ولایت. وقتی از معصوم سوال می‌کنند که بین این استوانه‌ها کدام‌یک از همه بالاتر و مهم‌تر است؟ می‌فرمایند: ولایت!

صدیقی، «ذوب در ایمان» را یکی دیگر از شاخصه‌های برجسته این چهار امام‌زاده خصوصا در مورد حضرت معصومه (س)  و علی ابن امام محمد باقر برشمرد و گفت:‌ در کنار ولایت‌مداری، «ذوب شدن در ایمان» شاخصه‌ی اصلی اینها بود. مثلا حضرت عبدالعظیم (ع) خدمت امام هادی (ع) رسیدند و به حضرت عرض کردند: من اعتقادم در توحید این است، در نبوت، این است در امامت و معاد این است، آیا من در مسیر هستم یا نه؟ حضرت فرمود: راه صحیح و دین همین است که تو می‌گویی و او را تحسین کرد.

او با بیان این‌که شما «هجرت» را هم در همه‌ی این امام‌زادگان لازم‌التعظیم و شاخص می‌بینید خاطرنشان کرد:‌ در کنار بحث ولایت‌مداری و دفاع از امام، بحث هجرت هم یک شاخصه‌ی اصلی است که این‌ها از موطن خودشان برای مبارزه با جهل و جهالت هجرت کردند.

این استاد حوزه و دانشگاه؛ «جهاد در راه خدا» را پنجمین شاخصه و ویژگی برجسته این چهار امام‌زاده عنوان کرد و افزود: حضرت معصومه (س) صرفا برای ملاقات برادرشان به ایران و خراسان نیامدند، بلکه حمایت از امام زمان و دفاع از دین و جهاد در راه خدا به معنای واقعی برایشان مهم بود. علی ابن محمدالباقر هم به عنوان یک مجاهد واقعی در میدان عمل ظاهر می‌شوند.

صدیقی با اشاره به این‌که این خصایص را کمتر امام‌زاده‌ای می‌توانست داشته باشد، شاخصه‌ی دیگری که این امام‌زاده‌ها را به عنوان امام‌زاده‌های شاخص و مشخص مطرح می‌کند، «ابتلا به آزمایش‌های الهی» عنوان و اضافه کرد: علی بن امام محمدٍالباقر (ع) در منطقه‌ی اردهال سخت‌ترین آزمایشات الهی را پشت سر گذاشت. ایشان در عین اقتدار و قدرت، در غربت به شهادت می‌رسند. حضرت معصومه (س)، عبدالعظیم و احمدبن موسی هم همین‌طور.

نویسنده کتاب «علی‌بن امام محمد باقر»، «شهادت در راه خدا» را آخرین شاخصه این چهار امام‌زاده برشمرد و توضیح داد: در بین امام‌زاده‌ها ما فقط علی بن امام محمدٍ الباقر (ع)را در تاریخ داریم که مثل امام حسین (ع) قتلگاه دارند، در میدان رزم به شهادت می‌رسند. احمدبن موسی هم به شهادت می‌رسند. بنابراین ما علی بن محمدالباقر و این سه امام‌زاده را با این شاخصه‌ها می توانیم به عنوان امام‌زادگانی که در بین چندین هزار امام زاده‌ای که در ایران هستند با یک نگاه دیگری نگاه کنیم و به عنوان شاخص‌ها و الگوهای فرزندان اهل‌بیت (ع) بشناسیم.

 

صدیقی در مورد سندیت و قطعیت تاریخی زندگانی امامزادگان مذکور به عنوان یکی از امتیازات آنها گفت: آیت‌الله مرعشی نجفی در بررسی‌هایی که در بین امام‌زاده‌ها داشتند، این چهار امام‌زاده را به عنوان امام‌زاده‌هایی که مورد تأیید بودند، مطرح می‌کنند یعنی امام‌زاده‌های «تذکره‌دار». تذکره‌ی این‌ها را آیت‌الله مرعشی نجفی تأیید کردند و خود ایشان به این منطقه تشریف آوردند و مشهور و معروف است که نماینده‌ی آقا وارد آن سرداب شده و علی بن امام محمدالباقر و اصحاب‌شان را تأیید کردند که مورد وثوق بودند.

او اضافه کرد: حضرت معصومه (س) هم مورد تأیید و جزو امام‌زادگانی هستند که تذکره‌ی محکم دارند و همین‌طور احمدبن موسی و عبدالعظیم. خب این‌ها موجب امتیازاتی است. اگرچه ممکن است که بقیه‌ی امام‌زاده‌ها هم در بخشی از این شاخصه‌ها مشترک باشند. مثلا امام‌زاده‌ای را داشته باشیم، در «هجرت» مشترک باشد،‌ در «ولایت‌پذیری» مشترک باشد،‌ اما این‌که در میدان بیاید و به عنوان شهید و مجاهد بجنگد، ما این را کمتر داریم. بعضی از شاخصه‌ها مشترک‌اند و بعضی «منحصر‌به فرد» هستند.

نویسنده کتاب «علی‌بن محمد باقر» در پاسخ به این پرسش که حضور امام‌زاده علی بن امام باقر (ع) از نظر تأثیرگذاری اجتماعی در آن زمان چه تأثیری داشته تاکید کرد: اعتقاد من این است که وقتی مردم منطقه‌ی «چهل‌حصاران» و اردهال اقدام می‌کنند به این‌که بروند از سرچشمه‌ی زلال معرفت اهل بیت سیراب بشوند و یک کاروانی را از منطقه‌ی کاشان به طرف مدینه اعزام می‌کنند، نمی‌خواستند صرفا یک مبلغ دینی داشته باشند. اگرچه امام علی بن محمدالباقر (ع)یک مجتهد به تمام معناست و شخصیتی است که سر سفره‌ی دو امام معصوم کسب فیض و معرفت کرده و از مائده‌ی عرفانی این‌ها استفاده کرده و امام باقر هم این فرزندش را برای اعزام به ایران و کاشان انتخاب می‌کند. اینها می‌خواستند یک شخصیت حماسی عرفانی مجتهد عالم فقیه داشته باشند.

صدیقی با طرح این پرسش که چرا فلسفه‌ی دعوت علی بن امام محمدالباقر به این منطقه را می‌توانیم از این منظر نگاه‌کنیم،‌ توضیح داد:‌ چون آن زمان افرادی که در این منطقه بودند، می‌توانستند پاسخ‌گوی مسائل شرعی و دینی مردم باشند. اما شما می‌بینید که این‌ها به منزل امام می‌روند و یک شخصی را از بیت امام می‌آورند.

او با اشاره به این‌که بعضی از روستاهای اطراف اردهال کامل وقف ایشان است افزود:‌ این بیانگر این است که اعتقادشان این بوده است که اگر کسی بخواهد در مسائل سیاسی و حکومتی و مبارزه‌ی با طاغوت وارد بشود، حتما باید از پشتوانه‌ی مالی قوی برخوردار باشد و بهترین پشتوانه‌ی قوی مالی برای اینها «وقف» بوده. پولی که می‌توانسته برای این‌ها اقتدار و جرأت ایجاد کند تا بتوانند کارشان را انجام دهند.

این استاده حوزه و دانشگاه تاکید کرد: علی بن امام محمدالباقر سه سال در منطقه‌ی کاشان و اردهال و اطراف کاشان که معروف به «چهل حصاران» بوده با آن امکانات محدود حضور داشته، اما آثار این هجرت و عملکرد را امروز نمی‌توانید در حیطه‌ی یک محدوده ببینید، ما بحث اردهال را یک بحث فراملی و جهانی می‌دانیم، و همان‌گونه که زوار پاکستانی، عراقی و کشورهای دیگر به حرم امام رضا (ع) یا حضرت معصومه تشریف می‌برند، آثار جهانی عملکرد علی بن امام محمدالباقر هم باعث شده که امروز سیل مشتاقان آن حضرت از کشورهای مختلف از پاکستان، هندوستان و کشورهای مجاور، عراق و کویت را در بحث اردهال و زیارت  علی بن امام محمدالباقر ببینید.

صدیقی افزود: ایمان و عشق و محبت به خاندان عصمت و طهارت و نقش محوری آن‌ها در رستگاری و سعادت انسان‌ها باعث می‌شود که قلوب به سمت این‌ها متمایل شود و این کار را علی بن امام محمدالباقر و امامان معصوم و دیگر فرزندان اهل بیت انجام دادند. آن تسلط عرفانی، معنوی و روحانی و اثری که روی روح آن‌ها گذاشتند، مردم را به این سمت و سو جذب کرده و می‌کند.

نویسنده کتاب «علی‌بن امام محمد باقر» با اشاره به آیین سنتی مذهبی قالی‌شویان گفت: بیش از هزار سال است که این مراسم انجام می‌شود و من اعتقادم این است که بهترین تعبیر برای این همایش «حماسه‌ی عرفانی قالیشویان» است. به نظر من بزرگ‌ترین و مهم‌ترین و اصلی‌ترین فلسفه و هدف این حماسه‌ی عرفانی «امام شناسی» است.

او افزود:‌ اگر از اهل‌بیت سوال کنید ظاهر دین چه است؟ به شما می‌گویند:‌ ظاهر دین شهادتین، اقامه‌ی نماز، دادن زکات، روزه‌ی ماه مبارک رمضان، حج خانه‌ی خدا و … و اگر کسی اینها را انجام داد، در ظاهر دین وارد شده ‌است. اما اگر از معصومین سوال کنید که باطن دین چه است؟ می‌گویند: معرفه‌الامام، معرفه الامام حقیت دین است.

استاد حوزه و دانشگاه به اهداف برگزاری آیین سنتی مذهبی‌ قالیشویان مشهد اردهال اشاره کرده و «تجدید میثاق هرساله» را به عنوان یکی از این اهداف برشمرد و گفت: این همایش حکم تجدید میثاق برای مردمی دارد که در این حماسه شرکت می‌کنند،‌ و دیگرانی که از دور تماشاگر این حماسه هستند تا اینها متوجه باطن دین بشوند و بروند سراغ اصل آن که ولایت و امامت است. این شاخص به نظر من اصلی‌ترین فلسفه و هدف است.

صدیقی ادامه داد:‌ دومین هدف این همایش تجدید میثاق با خود امام باقر (ع) و یا به نحوی تجدید میثاق با امام عصر و با نمایندگان آن حضرت است. شما می‌بینید که مثلا امام حسین (ع) مسلم را به طرف کوفه می‌فرستد. مسلم به عنوان نماینده‌ی امام است و مردم قرار است که بواسطه نماینده‌ی امام، با امام خودشان تجدید میثاق کنند. از آن طرف شما می‌بینید که امام باقر (ع) در منطقه ی فین فرزند خود علی بن امام محمدالباقر را به عنوان یک فقیه جامع الشرایط معرفی می‌کند. شخصیتی که عهد و پیمان و میثاق با او، برابری می‌کند با عهد و پیمان و میثاق با خود امام باقر (ع) و یا امروز به تعبیری بگوییم عهد و پیمان با امام عصر (عج) این هدف دوم است.

این استاد حوزه و دانشگاه سومین هدف از آیین سنتی‌ – مذهبی قالیشویان را انتقال میراث و فرهنگ معنوی نسل گذشته به نسل فعلی و آینده برشمرد و تصریح کرد: شما وقتی می‌بینید پیر و جوان این منطقه در هر سال برای بیش از هزار سال است این آیین را تکرار می‌کنند و هر روز بالنده‌تر می‌شود و رشد بیشتری می‌کند، علتش این است که آن‌ها توانستند آن میراث معنوی را به نسل فعلی منتقل کنند و این به عنوان یک سرمایه‌ی بزرگ است.

او افزود: شما در تاریخ زیاد شنیدید که اهل بیت در خانه‌ و در شهر خودشان محصور بودند. آدم‌ها شاید نمی‌توانستند بروند حتی درب خانه‌ی امام زمان‌شان. در رابطه با امام صادق این را داریم که آدم ها شاید نتوانستند بروند راحت با امام زمانشان ملاقات داشته باشند. در آن بحران و آن غبارها شما می‌بینید که از ایران اسلامی یک عده بلند می‌شوند و می‌روند مدینه و دنبال خانواده‌ی اهل بیت و آن‌ها را به این منطقه دعوت می‌کنند و این سرمایه‌ی معنوی را به دست می‌آورند و هر سال هم پویاتر و بهتر به نسل بعدی منتقل می‌کنند.

صدیقی با تاکید بر این‌که باید بتوانیم ابعاد علمی، فرهنگی و معنوی «علی بن باقر» (ع) را به جامعه معرفی‌کنیم، به هدف چهارم این همایش اشاره کرد و گفت: علی بن امام محمدالباقر از دو جهت به نظر من مظلوم واقع شدند، یکی در زمان حیات‌شان که آن‌طور که باید و شاید شناخته نشد هم در مدینه و هم در ایران که فرصتی پیدا نشد. بیش از سه سال حضرت در این منطقه بیشتر نبودند. ابعاد علمی و فقهی و عرفانی و حماسی این شخصیت بزرگ در زمان حیات‌شان مغفول ماند و به نسل زمان خودش منتقل نشد و بعد از شهادت هم همین اتفاق افتاد، یعنی بعد از شهادت حضرت هم، کمتر به مباحث علمی و فقهی علی بن امام محمدالباقر پرداخته می‌شود و ما معتقد هستیم که باید این اتفاق بیفتد، و به طوری‌که این همایش تحت‌الشعاع قرار نگیرد، یک مقدار توسعه پیدا بکند و ما بتوانیم ابعاد علمی، فرهنگی و معنوی امام‌زاده را به جامعه معرفی کنیم تا جایگاه معنوی حضرت مشخص بشود.

نویسنده کتاب علی‌بن امام محمد باقر تاکید کرد: این حماسه هم مقدس است و هم فراملی. اولا در راستای مقدسات اسلام است، دوم برای خداست. یعنی افراد در طریق قرب الی الله قدم برمی‌دارند به‌عنوان رسیدن به معرفه الله است. یعنی خالصانه این کار را انجام می‌دهند. برای عزت و اقتدار اسلام است. مبارزه با افکار الحادی است. نوع مبارزه با جهل و جهالت‌ که فلسفه‌ی قیام امام حسین (ع) بود، این‌را شما در یک سطحی بعد از شهادت امام حسین در حماسه ی اردهال می‌توانید ببینید و در این همایشی که برگزار می‌شود این پیام جهانی داده می‌شود که مبارزه با افکار الحادی است و این حرکت یک حرکت عقلانی و معنوی است. بحث عدالت‌گرایی، مبارزه با ظلم و این‌که همیشه و در همه‌ی زمان‌ها آن چیزی که پیروز می‌شود و جاودان و ماندگار می‌ماند حق است و باطل محکوم به شکست است.

هر سال در این همایش این روح جوانمردی و حماسه و ایثار به نمایش گذاشته می‌شود. این از نظر محتوایی است. از نظر نتیجه هم این حماسه‌ی اردهال دارای تقدس است؛ پایان این حماسه‌ی بزرگ به خدا ختم می‌شود. شهادت علی بن امام محمدالباقر و اصحاب‌شان به خدا ختم می شود، و مجاهد این میدان در جوار قرب خدا قرار می‌گیرد. پاداش مجاهد این میدان رحمت و مغفرت و رضوان الهی است.

صدیقی در پایان گفت: این حماسه فراملی و جهانی است و برای یک شخص و میراث یک منطقه‌ی خاص نیست برای انسانیت و سرلوحه‌ی زندگی بشریت است و از مرزها گذشته و محبوبیت جهانی دارد و یک حماسه زمانی محبوب جهانی می‌شود که همه‌ی دانشمندان و عقلای عالم به ماهیت آن عشق بورزند و او را تأیید کنند و این اعتقاد راجع به علی بن امام محمدالباقر و حماسه‌ی او اتفاق افتاده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *